Badanie II fazy EVITA objęło 109 osób z klonalną cytopenią o nieokreślonym znaczeniu (CCUS) lub zespołem mielodysplastycznym (MDS) – stanami, które mogą przekształcić się w ostrą białaczkę szpikową. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do grupy przyjmującej 1000 mg doustnej witaminy C lub do grupy otrzymującej identycznie wyglądające placebo, a podział pozostał nieujawniony aż do zakończenia roku terapii.

Podczas trwania badania nie odnotowano istotnej różnicy między grupami w tempie przyrostu nieprawidłowych komórek krwi – wskaźnika postępu choroby. Jednak wstępna analiza wykazała, że pacjenci przyjmujący witaminę C mieli statystycznie wyższe szanse przeżycia w okresie obserwacji trwającym około trzech lat w porównaniu z placebo.

Grupa suplementująca witaminą C odnotowała także mniejszą liczbę zdarzeń niepożądanych zarówno w trakcie roku podawania, jak i w dalszej obserwacji, a badacze zauważyli spadek poziomu interleukiny‑6, jednego z kluczowych cytokin prozapalnych, co może sugerować modulację procesów zapalnych.

„Wyniki są obiecujące, ale wciąż zbyt wczesne, by wyciągać jednoznaczne wnioski kliniczne”, podkreśliła dr Kirsten Gronbaek, hematolożka z Uniwersytetu w Kopenhadze i kierująca badaniem. Zespół planuje potwierdzić obserwowane korzyści w większym, trójfazowym badaniu klinicznym.

CCUS i MDS, zwłaszcza u osób starszych, nie mają zatwierdzonych terapii zapobiegających progresji do AML. Standardowe podejście polega na regularnym monitorowaniu liczby krwinek („obserwuj i czekaj”), co czyni poszukiwanie skutecznych środków profilaktycznych szczególnie istotnym.

Badania nad witaminą C w onkologii trwają od ponad siedemdziesięciu lat, jednak dotychczasowe wyniki były niejednoznaczne, częściowo z powodu różnic w metodologii i formie podania (dożylna vs doustna). Ostatnie odkrycia wskazują, że witamina C współdziała z enzymem TET2, wpływając na epigenetyczne mechanizmy regulujące aktywność genów, co może tłumaczyć jej potencjalny wpływ na komórki przednowotworowe.

W świetle tych ustaleń badacze analizują, w jaki sposób witamina C może przywracać prawidłowe mechanizmy epigenetyczne w komórkach krwi, a planowane badanie III fazy ma zweryfikować, czy obserwowane korzyści przeżycia utrzymają się w szerszej populacji pacjentów.